Y Bont Hydref 2017

Y Tangnefedd uwchlaw deall…

Yn un o’r darnau rhyddiaith hyfrytaf, mae John Owen. Morfa Nefyn yn gwahaniaethu rhwng dau air y dychmygem, sy’n debyg iawn i’w gilydd, sef distawrwydd a thawelwch….clywch y dweud…

‘Amgylchiadau sy’n peri distawrwydd oddi allan, ond ysbryd dyn yn unig all dynnu o’r distawrwydd, dawelwch.  Peth i’r glust yw distawrwydd; peth i’r galon yw tawelwch. O gwmpas dyn mae’r naill, ond o’i fewn y mae’r llall.’

Efallai y gellid gwneud yr un peth gyda geiriau eraill, megis heddwch a thangnefedd. Maent yn debyg iawn i’w gilydd, ac eto yn wahanol.

Yma eto, peth oddi allan yw heddwch, peth oddi mewn yw tangnefedd;  gellid cael heddwch heb dangnefedd, ond lle mae tangnefedd, mae heddwch bob amser yn dilyn.

Mae a wnelo heddwch a’n perthynas a’n gilydd, mae a wnelo tangnefedd a’n perthynas a ni ein hunain. ‘Yr wyf yn rhoi i chwi fy nhangnefedd fy hun…’

 Y Parch Morris Morris

Sylw’r Mis

Diolch Dad

Mae ei stori yn debyg i lawer o’r un genhedlaeth, gadael ysgol yn ifanc a dechrau ym myd gwaith yn gweini ar ffermydd lleol. Mae’r gist a ddefnyddiai’r dyddiau hynny yn ein tŷ ni ac o’i mewn restr o’r ffermydd lle bu’n gweini wedi eu hysgrifennu ar y pryd. Dyn gonest, ffraeth, yn llawn synnwyr cyffredin yw fy Nhad, wedi gweithio trwy ei fywyd a’i ddoethineb yn deillio nid o goleg nag ysgol ond o sgwrs dros baned a thocyn amser cinio.

Un o’r dywediadau diweddaraf a glywais ganddo, a hynny am y tro cyntaf oedd “Petai a petasai’ yw’r ddau air casa’” a prin y bu cyfnod pan fu’r dywediad hwnnw yn fwy gwir. Bellach does neb yn fodlon, a’r cyfryngau cymdeithasol yn gyfle i ni ei lordio hi dros ein gilydd drwy swancio ein ffrindiau a’n gwyliau a’n bywydau dychmygol perffaith. I eraill nid yw’r cyfryngau hynny ond ffordd o ategu eu hymdeimlad o fethiant a’u hanfodlonrwydd â’u bywyd eu hun. Mae hen ddoethineb fy Nhad, yn ein hatgoffa mai gwastraff o fywyd yw hiraethu a breuddwydio am yr hyn allasai fod a methu darganfod gwerth yr hyn sydd.

Mae gennyf lyfr yn y tŷ lle ceisiaf gofnodi rhai o’r dywediadau, a’r geiriau a’r hen rigymau a glywaf yn annisgwyl mewn sgwrs gyda’n Nhad, nid y byddant byth o ddiddordeb i ddoethion yr oes hon, ond i mi mae doethineb synnwyr cyffredin o ardd profiad yn amhrisiadwy, a chymaint fwy felly o nabod y dyn.

Glenda Morris

Newyddion a Chyfarchion

Taid a Nain – Daeth Emyr a Nan, Galchog, yn daid a nain eto ddiwedd mis Awst. Ganwyd Gwenno Alaw i Lisa a Bedwyr, a chwaer fach i Megan. Llongyfarchiadau i’r teulu bach.

Menter Newydd – Dymuniadau gorau i Wyn a Juliette Roberts sydd wedi ymgymryd â’r siop yn Llanrhaeadr. Pob lwc ichi’ch dau ar y fenter newydd yma.

Gwella – Deallwn fod Nel Edwards, Y Parc, wedi bod yn yr ysbyty. Da deall ei bod adref erbyn hyn ac yn gwella’n dda. Cymrwch ofal Mrs Edwards.

I’r Coleg – Dymuniadau gorau i Catrin Roberts sy’n cychwyn ar gwrs gradd yng Nghaer. Pob lwc iti Catrin.

Diolchgarwch – Ni fydd oedfa Ddiolchgarwch Undebol eleni. Yn hytrach bydd oedfa fore Sul, Hydref 22 yn Oedfa Ddiolchgarwch a Chymun dan ofal ein Gweinidog i ni ym Methania. Bydd cyfraniad gan y plant ar ddechrau’r oedfa.

I ffwrdd i Goleg – Llongyfarchiadau i Gruffudd McKee, Dafydd Cale, Elin Roberts ac Elan Meirion ar eu llwyddiant yn eu harholiadau a phob dymuniad da i chi’ch pedwar yn eich colegau. Gruffudd ac Elan yng Nghaerdydd, Elin ym Mangor a Dafydd ym Manceinion.

Eglwys unigryw, ryfedd, frawychus… Eglwys yr Esgyrn

Un o’r llefydd rhyfeddaf i ni ymweld â nhw fel teulu oedd eglwys Gatholig mewn tref o’r enw Kutna Hora. Tref yn ardal Bohemia oedd hon yn wreiddiol ond mae’n rhan o’r Weriniaeth Tsiec erbyn hyn.

O’r tu allan, mae’r eglwys yn edrych yn ddigon di-nod a phlaen – mae hi’n eglwys ganoloesol mewn arddull gothig – ond pan ewch chi i mewn, mi gewch chi sioc oherwydd yr hyn a welwch chi ydy esgyrn, esgyrn, esgyrn. Ie, esgyrn pobl, ym mhob man, ym mhob twll a chornel, ac mae’r esgyrn hyn wedi cael eu defnyddio fel ‘addurniadau’ yn yr eglwys – maen nhw’n amcangyfrif fod sgerbydau dros 40,000 o bobl yno!

Yn ôl y sôn, anfonodd Brenin Bohemia abad y fynachlog leol i Jerwsalem ym 1278. Dychwelodd hwnnw gydag ychydig o bridd o Golgotha ac oherwydd mai dyma’r man y croeshoeliwyd Iesu, roedd pobl Kutna Hora yn credu bod y pridd yn bridd sanctaidd. Gwasgarodd yr abad y pridd ym mynwent yr abaty ac yn fuan iawn, roedd llawer o bobl yn dymuno cael eu claddu yno oherwydd y ‘pridd sanctaidd’.

Tua chanol y 14eg ganrif, ymledodd y pla du ar draws Ewrop a theithiodd miloedd o bobl i Kutna Hora i farw er mwyn cael eu claddu yn y ‘pridd sanctaidd’ a bu’n rhaid ehangu’r fynwent.

Codwyd yr eglwys gothig ger y fynwent yn ystod y 15fed ganrif ac erbyn hynny, roedd cynifer o gyrff yn Kutna Hora fel y cafodd mynach hanner dall y dasg o symud y sgerbydau a oedd wedi cael eu codi adeg adeiladu’r eglwys a’u rhoi yn y crypt.

Bu’r tomenni o esgyrn yno am ganrifoedd ond ym 1870 cafodd cerfiwr coed o’r enw Frantisek Rindt ei benodi i roi trefn ‘artistig’ arnyn nhw. Roedd canlyniad ei waith yn rhyfeddol ond macâbr iawn.

Mae’r esgyrn wedi cael eu gosod i fyny colofnau’r eglwys, maen nhw’n addurno’r allor. Mae hyd yn oed bedwar chandelier yno wedi cael eu gwneud o esgyrn pobl ac mae esgyrn wedi cael eu defnyddio i ail-greu arfbais teulu bonheddig lleol. Mae miloedd o benglogau wedi cael eu pentyrru’n drefnus ac mae rhesi o esgyrn yn crogi o’r nenfwd ar ffurf cadwyni, gan edrych fel addurniadau Nadolig. Mae chwech ‘pyramid’ o esgyrn yno. Mae’r lle’n edrych yn debycach i olygfa o ffilm arswyd nag eglwys a dweud y gwir.

Mae pobl yn ei galw hi’n Eglwys yr Esgyrn – a hynny am reswm digon amlwg. Mae’n lle macâbr iawn.  Diolch byth nad oedd neb yn gallu gwneud sioe a phantomeim o eneidiau’r trueiniaid sydd wedi cael eu rhoi ar ffurf ‘arddangosfa’ gyhoeddus yn yr eglwys ryfedd hon.

Hedd ap Emlyn

 

Cyngerdd Bwrlwm Bethania

Diolch o galon i bawb gymerodd ran yn y cyngerdd ardderchog gawsom yma nos Sul, Medi 10. Roedd yn gyngerdd safonol iawn a phawb wedi cael gwledd yn wir. Roedd brwdfrydedd y bobl ifanc yn werth ei weld, on’d yden ni’n lwcus bod gennym aelodau talentog sy’n fodlon rhannu eu doniau efo ni. Llwyddwyd i godi £530 at Apêl Corwynt Cariad, Cymorth Cristnogol, i helpu pobl Ynysoedd y Philippines. Diolch i Iona am drefnu ac i’r merched am baratoi lluniaeth i’r artistiaid.

 

Cyfrannu at ein cylchlythyr

Gofynnaf yn garedig i chi ystyried cyfrannu at eitemau i’r Bont.  Mae ‘gwirfoddolwyr’ yn brin iawn ac yr run rhai yn cyfrannu yn gyson chware teg iddynt.

Mi fuaswn yn ddiolchgar iawn os y gwnewch ystyried os gwelwch yn dda cyfrannu a chysylltu â mi ar 705074 neu ar yr e-bost isod.

huw.mckee@btinternet.com

Diolch o galon.

Rhodd Cymorth

Mae Bethania wedi derbyn taliad o £4,576.79c gan ‘Cyllid a Thollau EM’ am 2014 drwy’r cynllun Rhodd Cymorth sydd yn help aruthrol at gostau’r Eglwys.

Os ydych yn drethdalwr a heb arwyddo ffurflen rhodd cymorth ar gyfer Bethania ac y dymuno gwneud cysylltwch â Mrs Einir Jones (Ffon 702834) os gwelwch yn dda.

Cyfeilyddion Ieuenctid adeg y Casgliad

Hydref 15 Gwion Glyn

Hydref 22 Elan Llŷn

Diolch i Gwion Glyn ac Elan Llŷn am gyfeilio adeg casgliad mis Hydref.

Diolch hefyd i Gruffudd McKee ac Elin Roberts am eu gwasanaeth yn ystod y blynyddoedd diwethaf a dymuniadau gorau i Gruffudd ym Mhrifysgol Caerdydd ac i Elin ym Mhrifysgol Bangor.

Mae’r Bont eich angen chi!!

Diolch i bawb sydd wedi cyfrannu at Sylw’r Mis dros y blynyddoedd. Mae’r rhestr o bawb sydd wedi cyfrannu ers 2010 ar gael i’r rhai â diddordeb gwybod pwy gyfrannodd a phryd!

Yn anffodus mae’n profi yn fwyfwy anodd i gael aelodau i ysgrifennu ac felly mae peryg y bydd rhaid mynd yn ôl ar ofyn yr un rhai i gyfrannu. Felly … os nad ydych wedi gwneud ac yn dymuno rhoi eich ‘Sylw’ mi fuaswn yn fwy na diolchgar.

Cysylltwch os gwelwch yn dda ar un o’r canlynol: